XOSÉ CRECENTE VEGA

A Teixa i a Gallarda

Vacas compañeras

 

A Teixa i a Gallarda

¡O ben que se querían!
¡A lei que se gardaban!

Andaban sempre xuntas
por chousas e por gabias;
pacían polos cómaros
decote aparexadas;
e, que volveran cedo
ou tarde para a casa,
nunca a Gallarda viña
que a Teixa non chegara.

Bebían nunha pía;
durmían nunha cama,
na mesma meixadoira
comían e rilaban;
turrábanse diario
e nunca se escornaban;
lambíanse unha á outra
o lombo, o colo, a cara;
i estaban tan caídas
e tan aconchabadas,
que nunca o dono soupo
cal era a que mandaba.

¡O ben que se querían
aquelas dúas vacas!

Folla Bricia, 97

 

Aquela vaca Marela ...

Vaca aguda y perezosa que le huye al carro para que no la unzan..

 

Aquela vaca Marela ...

Aquela vaca Marela
moito lle escapaba ó carro.

No' había estacas nin tornos
nin caravillas pra ela.
Aquela vaca Marela
¡tiña unha maña nos cornos
pra suergue-la cancela!

Cargabas unha gavela,
xa non a vías no zarro.
Aquela vaca Marela
¡como lle escapaba ó carro!

Folla Bricia, 100

 

Estes bois de Gontán

Bueyes poco aparentes pero buenos para el trabajo. Quizás una venta en la feria.

Estes bois de Gontán

Estes bois de Gontán
non son de moita casta.
Son bois de pouca perna e pouca asta.

-Pro son bois de bon ter;
bois escravos pró xugo.
-¿E comedores? Outros no' hai en toda
a provincia de Lugo.

E con algo que os mires,
a estes bois gontaneses
cámbiachelle-lo pelo en poucos meses

Folla Bricia, 101

 

LORENZO VARELA

OS BOIS

Los bueyes uncidos a un carro son la fuerza poderosa y transformadora del mundo campesino y metáfora del poder humano.

OS BOIS

XUNGUIDOS AO carro dos chantos
fendían os regos, espallaban os croios,
levaban nos lombos o sol da xesteira
e no peito un monte de touros e orballos,

Unha xunta de bois que puxa en diante,
que berra, fungue, muxe,
deixa ao pasar unha mirada morna
o mesmo que esas ondas poderosas
que pousan nas areas dunha praia
o mar enteiro, doce e paseniño:
cal unha escuma ,branca
na palla loira do pombal.

¿Qué pensan xunto ao río?
¿Saben eles que teñen
cor de nube caída?
¿Que cando chega a escuridá da tarde
eles son o solpor no milleiral?

¿Que cando se recostan na fríaxe do prado,
alansando, semella que respiran
os pulmóns palpitantes dos astros?

Xunguidos ao carro dos chantos,
os bois son deuses cegos
que levaran o campo, de xionllos,
a unha estrela sin bágoas e sin muros.

 

AQUILINO IGLESIA ALVARIÑO

Oración do sapo

El carro también puede ser un mal enemigo, según para quién.

 

Señor, que estás nun ruculliño de sombra,
e andas sempre por camiños de noite,
e cantas cad’hora e cando o teu cantar
sin que ninguén se mofe de Ti.

Líbranos, Señor,
das cousas que andan a correr.
Dos pucheiros cheos d’auga, nas hortas,
e da boca das cobras,
e da roda dos carros,
e de tódolos bichos malos.

Dainos, Señor,
un alpendre de sombra e de luar
para cantar.
E un carreiriño de vagalumes
polas hortas vizosas do teu reino.

Cómaros verdes

 

Aló en Lamanide

Muerte de un buey en el medio de la arada y estado de desolación en el que queda el labrador.

Aló en Lamanide

Aló en Lamanide, ó pé do río,
nunha leira de cómaros en sombra ,
araba unha xugada de bois novos,
os cornos pequeniños, estrelados.
Ó facer un cadullo, de repente,
a xugada parou.
Que paz inmensa
nas mans daquela hora chea de sol,
leda coma un Mercurio!
No aire as loias
nin sequera o souberon. Un dos bois ,
coas faces escumosas cheas de sangue,
caeu entre as sucadas.
Caeu morto!

-Ai, meus labregos do vilar de Albán!-

Sobre os longos vilares, o azul calmo
do bafexar calado das aradas.
Fontes de auga soñada, quedas, longas,
sombras de álamos regan a ribeira.

Coma nun liso mármore impasible,
a señardá resalta en dor calada
a un brutamontes, triste coma a noite ,
o xato sen parella dexunguindo.

Na paz das veigas -só- quedou o arado
enrellado na cal.
Ó lado, inmenso,
sacrificado a un fado escuro e triste
un boi, inda xuvenco, doce morto.

Polos bosques abaixo, polos cómaros
de verdes prados moles, gurgullantes
por cen toupeiras vivas de auga nova,
co seu boi sen parella dexunguido,
triste, calado e só vai o labrego.

Entre uns seixos, de prados arelante,
con zoquiñas de vidro patuxando,
salta un regueiro novo. O boi sen sede
mal bafexou a auga e inchou as faces
de ávidas ventás en fondo ardor,
coma de auroras ou mazás reinetas.
Arrimado a aguillada e ó carón,
cun non sei qué no peito derretido,
ollos estarulados e pasmados,
triste brañego, amigo de Virxilio,
deixa ir a cabeza do seu peso.

A auga tira dela contra a terra,
xogando coa súa sombra engueimadiña
leda e cruel, aló en Lamanide.

Cómaros verdes